විවේචනාත්මක රුසියානු මහමැතිවරණයෙන් පුටින්ට ඉහළ ජයක්

2022 වසරේ යුක්‍රේනය වෙත එල්ල කළ පූර්ණ පරිමාණ ආක්‍රමණයෙන් පසුව රුසියාවේ පැවැත්වුණු පළමු පාර්ලිමේන්තු මැතිවරණය 2026 සැප්තැම්බර් 18 සිට 20 දක්වා දින තුනක් පුරා පැවැත්විණි. ඩූමා පහළ මන්ත්‍රී මණ්ඩලයේ ආසන 450 මෙන්ම ප්‍රාදේශීය ආණ්ඩුකාරවරුන් සහ ව්‍යවස්ථාදායකයන් තේරී පත් කරගැනීම වෙනුවෙන් පැවැත්වුණු මෙම මැතිවරණයේ නිල ප්‍රතිඵලවලට අනුව පාලක එක්සත් රුසියානු පක්ෂය පෙර නොවූ විරූ ආකාරයේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාපිත බලයක් හිමිකර ගැනීමට සමත්ව තිබේ.මධ්‍යම මැතිවරණ කොමිෂන් සභාවේ සභාපතිනි එලා පම්ෆිලෝවා ප්‍රකාශ කළේ ලියාපදිංචි ඡන්දදායකයන් මිලියන 111 න් 59.32% ක ප්‍රතිශතයක් එනම් මිලියන 62.6 ක් ඡන්දය ප්‍රකාශ කර ඇති අතර එය වසර 15 කින් වාර්තා වූ ඉහළම ඡන්දය භාවිත කිරීමේ ප්‍රතිශතය බවයි.

පක්ෂ ලැයිස්තු ඡන්දවලින් 57.83% ක් සහ කේවල මන්ත්‍රී කොට්ඨාස 225 න් 208 ක් ජයග්‍රහණය කරමින් එක්සත් රුසියානු පක්ෂය ආසන 355 ක් ලබාගනු ඇතැයි අනුමාන කෙරේ. මීට අමතරව කොමියුනිස්ට් පක්ෂය (CPRF) 13.8% ක් ද, LDPR පක්ෂය 9% ක් ද, නව ජනතා පක්ෂය (New People) 8% ක් ද, ප්‍රගතිශීලී රුසියානු පක්ෂය (A Just Russia) 5% ක් ද ලබාගනිමින් පාර්ලිමේන්තු නියෝජනය හිමිකර ගෙන ඇත. කෙසේ වෙතත්, ස්වාධීන නිරීක්ෂකයන්, විපක්ෂ පක්ෂ සහ සංඛ්‍යාත්මක විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ මෙම මැතිවරණය දැඩි පාලනයක් සහ විවිධ බලපෑම් යටතේ සිදුකරන ලද්දක් බවයි. රාජ්‍ය ඡන්ද විමසුම් ආයතනයක් වන VCIOM හි නික්මයාමේ ඡන්ද විමසුම්වලින් එක්සත් රුසියානු පක්ෂයට ලැබෙනු ඇතැයි පෙන්වා දුන්නේ 49% කට ආසන්න ප්‍රතිශතයක් වන අතර, මැතිවරණයට පෙර පැවැති සමීක්ෂණවල එය සටහන් වූයේ 30% ක තරම් පහළ මට්ටමකය. ‘රුසියානු මැතිවරණ නිරීක්ෂක’ සංවිධානය හරහා ඉවාන් ෂුක්ෂින් ඇතුළු ස්වාධීන විශ්ලේෂකයන් පෙන්වා දෙන්නේ සැබෑ ඡන්දය භාවිත කිරීමේ ප්‍රතිශතය 50% ට වඩා අඩු අගයක් (ඇතැම් ප්‍රදේශවල 40% ට අඩු) ගත් අතර පාලක පක්ෂයට සැබවින්ම හිමිව ඇත්තේ 35% ත් 42% ත් අතර පක්ෂ ලැයිස්තු සහයක් බවයි.

සෙන්ට් පිටර්ස්බර්ග් සිට දගෙස්තානය දක්වා ප්‍රදේශ රැසක අසාමාන්‍ය ලෙස ඉහළ ඡන්ද ප්‍රතිශතයන් වාර්තා වී ඇති අතර, දූරස්ථ ඉලෙක්ට්‍රොනික ඡන්ද විමසීම් (REV) මගින් මිලියන 48 ක පමණ පිරිසක් ආවරණය කරමින් 91% ක පමණ නිල ඡන්ද ප්‍රතිශතයක් පෙන්වා දී තිබේ. මැතිවරණයට පෙර සිටම අපේක්ෂකයන් තේරී පත්වීමේ ක්‍රියාවලිය දැඩි ලෙස සීමා කිරීමට පියවර ගෙන තිබුණි. යුද්ධයට එරෙහිව ප්‍රසිද්ධියේ හඬ නැඟූ සහ සෙබළුන් ඉවත් කරගන්නා ලෙස ඉල්ලා සිටි එකම ලියාපදිංචි පක්ෂය වූ යාබ්ලොකො (Yabloko) පක්ෂය, ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණ තීන්දුවක් මගින් ෆෙඩරල් පක්ෂ ලැයිස්තුවෙන් ඉවත් කරන ලදී. රාජ්‍ය විවේචකයන්ට “විදේශීය නියෝජිතයන්”, අන්තවාදීන් හෝ “හමුදාව අපකීර්තියට පත්කිරීමේ” චෝදනා එල්ල කරමින් නීතිමය පියවර ගත් අතර, පෙර මැතිවරණවලට සාපේක්ෂව තරඟ කළ අපේක්ෂකයන්ගේ සංඛ්‍යාව 25%-27% කින් ද, ස්වාධීන අපේක්ෂකයන්ගේ සංඛ්‍යාව 50% කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකින් ද පහත වැටුණි. මීට අමතරව ‘ගොලොස්’ (Golos) වැනි ස්වාධීන මැතිවරණ නිරීක්ෂණ සංවිධාන අක්‍රිය කරන ලද අතර එහි සහකාර සභාපති ග්‍රිගරි මෙල්කොනියන්ට්ස් හට 2025 දී වසර පහක සිරදඬුවමක් නියම විය.මැතිවරණ දිනවලදී රාජ්‍ය අංශයේ සේවකයන්, විශ්වවිද්‍යාල, රෝහල්, බලශක්ති සමාගම් සහ සුපිරි වෙළඳසැල් ජාලවල සේවකයන් සංවිධානාත්මක ලෙස ඉලෙක්ට්‍රොනිකව ඡන්දය දීමට සලස්වා ඇති අතර, ඔවුන්ගේ සහභාගීත්වය ඉහළ නිලධාරීන් විසින් නිරීක්ෂණය කර තිබේ. පෙර පිරවූ බැලට් පත්‍ර භාවිත කිරීම, මාරි එල් සහ වොරොනෙෂ් ප්‍රදේශවල බැලට් පෙට්ටිවලට හොර ඡන්ද දැමීම, මොස්කව්හි කාරොසල් ක්‍රමයට ඡන්දය දීම සහ මුද්‍රා නොතැබූ බැලට් පෙට්ටි භාවිත කිරීම සම්බන්ධයෙන් පැමිණිලි 1,000 කට වඩා වාර්තා වී ඇත.

මීට අමතරව ‘Vybory 2.0’ නම් නවීකරණය කරන ලද තාක්ෂණික පද්ධතිය මගින් ඉලෙක්ට්‍රොනික ඡන්ද ප්‍රතිඵල වෙනස් කිරීමේ හැකියාව පවතින බවට තොරතුරු අනාවරණය වී ඇති අතර, කොමිෂන් සභාව ප්‍රකාශ කළේ තමන්ට එල්ල වූ සයිබර් ප්‍රහාර දහසකට වැඩි ප්‍රමාණයකට මුහුණ දීමට සිදු වූ බවයි.ස්වාධීන මැතිවරණ නිරීක්ෂකයන්ගේ කටයුතු සීමා කිරීම සඳහා දැඩි පියවර ගෙන තිබූ අතර මැතිවරණයේ පළමු දිනයේම කොමියුනිස්ට් පක්ෂයේ සහ යාබ්ලොකො පක්ෂයේ නිරීක්ෂකයන් 1,527 කට ආසන්න පිරිසකට නිරීක්ෂණ කටයුතු තහනම් කෙරිණි. ඇතැම් නිරීක්ෂකයන් පොලිසිය මගින් ඉවත් කරන ලද අතර සෙන්ට් පිටර්ස්බර්ග්හි යාබ්ලොකො නිරීක්ෂකයෙකු අත්අඩංගුවට ගැනීමේදී සිහිසුන් වී තිබේ. රුසියාව මෙවරද OSCE/ODIHR ජාත්‍යන්තර නිරීක්ෂකයන්ට ආරාධනා නොකළ අතර, ඒ වෙනුවට තමන්ට හිතවත් රටවල නිරීක්ෂකයන් සහ අලුතින් පිහිටුවන ලද IAPEE/IAIEE සංවිධානය හරහා නිරීක්ෂණ කටයුතු සංවිධානය කිරීමට පියවර ගත්තේය.රුසියාව විසින් නීතිවිරෝධී ලෙස අල්ලාගෙන සිටින යුක්‍රේනයේ ක්‍රිමියාව, සෙවැස්ටොපෝල්, දොනෙට්ස්ක්, ලුහාන්ස්ක්, සපොරිෂියා සහ කර්සන් යන ප්‍රදේශවලද මෙම මැතිවරණය සංවිධානය කර තිබූ අතර,

එහිදී සන්නද්ධ හමුදා නිලධාරීන් සමඟ නිවාස වෙත ගොස් ඡන්දය ලබාගැනීම සිදුකර තිබේ. මැතිවරණයේ අවසන් දිනය වූ සැප්තැම්බර් 20 වන දින යුක්‍රේනය විසින් මොස්කව් නගරය ඉලක්ක කරමින් දැවැන්ත ඩ්‍රෝන ප්‍රහාර මාලාවක් එල්ල කළ අතර, රුසියානු බලධාරීන් එය මැතිවරණය කඩාකප්පල් කිරීමේ උත්සාහයක් ලෙස හඳුන්වා දුන්නේය. ජනාධිපති පුටින් සිය කාර්යාලයේ සිට ඉලෙක්ට්‍රොනිකව ඡන්දය භාවිත කළ අතර, ජාතික ඒකමිතිය සහ යුද මෙහෙයුම් සඳහා ලැබුණු මහජන සහයෝගයක් ලෙස පාලක පක්ෂයේ මෙම ජයග්‍රහණය රාජ්‍ය මාධ්‍ය විසින් හඳුන්වා දෙනු ලැබීය. යුරෝපා සංගමය මෙම මැතිවරණය රුසියානු ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදයේ පසුබෑමක් ලෙස හඳුන්වමින් අල්ලාගත් යුක්‍රේන භූමිවල පැවැත්වූ ඡන්ද විමසීම නීති විරෝධී බව ප්‍රකාශ කර සිටියේය.